پایگاه خبری داوان نیوز: پوسیدگی خوشه ذرت با ۸.۶ میلیارد دلار خسارت طی ۱۲ سال، قاتل خاموش سود مزرعه شماست. فقدان درمان قطعی به این معناست که تنها مدیریت پیشگیرانه از اوایل فصل، شامل کاهش بقایا، انتخاب هیبرید مقاوم، قارچکشهای بهموقع و آزمایش مایکوتوکسین، مانع از تخفیف قیمت یا رد محموله در انبارهای غلات خواهد شد.
به گزارش خبرنگار ما، پوسیدگی خوشه ذرت یکی از چالشهای جدی پیش روی کشاورزان در سراسر جهان است. بر اساس گزارش شبکه حفاظت از محصولات کشاورزی (CPN)، در بازه زمانی ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۴، قارچهای عامل این بیماری بیش از ۸.۶ میلیارد دلار خسارت به تولیدکنندگان وارد کردهاند. علاوه بر کاهش کمّی محصول، کیفیت دانهها نیز به دلیل تولید مایکوتوکسینها (سموم قارچی) کاهش مییابد که میتواند سود خالص مزرعه را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.
بدون راهحل فوری؛ مدیریت پیشگیرانه کلید موفقیت است
به گفته تایلر هارپ، سرپرست فنی محصولات شرکت سینجنتا، متأسفانه هیچ درمان نجاتبخشی برای این بیماری وجود ندارد و مدیریت آن باید از ابتدای فصل رشد آغاز شود. وی تأکید میکند: «اگر پیش از وقوع عفونت و تجمع مایکوتوکسینها، هیچ اقدامی انجام نداده باشید، کار زیادی از دست شما برنمیآید.»
بیماریهای رایج پوسیدگی خوشه و خطر مایکوتوکسینها
در ایالات متحده، چندین نوع پوسیدگی خوشه توسط قارچهای مختلف ایجاد میشود. پیرس پاول، استاد آسیبشناسی غلات در دانشگاه ایالتی اوهایو، هشدار میدهد: «حتی اگر علائم ظاهری پوسیدگی را نبینید، بیشتر این قارچها سموم تولید میکنند.» این سموم که مایکوتوکسین نام دارند، برای سلامت انسان و دام خطرناک بوده و در صورت تجمع، منجر به رد محموله یا کاهش قیمت در انبارهای غلات میشوند.
راهنمای عمومی عوامل پوسیدگی خوشه ذرت
۱. آسپرژیلوس (Aspergillus)
مایکوتوکسین تولیدشده: آفلاتوکسین
شرایط مساعد: آبوهوای گرم و خشک
علائم و نشانهها: ظهور هاگهای سبز زیتونی روی خوشه
۲. فوزاریوم (Fusarium)
مایکوتوکسین تولیدشده: فومونیزینها
شرایط مساعد: دمای متوسط تا گرم در مرحله ابریشمدهی، دورههای مرطوب پیش از برداشت
علائم و نشانهها: کپک سفید تا صورتیبنفش پراکنده در کل خوشه؛ الگوی شبیه انفجار ستارهای روی دانهها
۳. جیبرلا (Gibberella)
مایکوتوکسینهای تولیدشده: دئوکسی نیوالنول (DON یا وومیتوکسین) و زیرالنون
شرایط مساعد: هوای خنک و مرطوب
علائم و نشانهها: رشد میسیلیوم صورتی تا سفید
۴. پنیسیلیوم (Penicillium)
مایکوتوکسین تولیدشده: اکراتوکسین (در برخی گونهها)
شرایط مساعد: رطوبت و نمناکی پس از مرحله پر شدن دانه
علائم و نشانهها: هاگهای آبیخاکستری
۵. تریکودرما (Trichoderma)
مایکوتوکسین تولیدشده: تریکوتسنها (در برخی گونهها)
شرایط مساعد: ذرت آسیبدیده
علائم و نشانهها: هاگهای آبیسبز درون و روی دانهها؛ احتمال تحریک جوانهزنی
۶. دیپلودیا (Diplodia)
مایکوتوکسین تولیدشده: تاکنون در ایالات متحده و کانادا شناسایی نشده است
شرایط مساعد: دمای متوسط، رطوبت در زمان ابریشمدهی
علائم و نشانهها: رشد میسیلیوم سفید روی خوشه و پوسته؛ وجود پیکنیدیوم سیاه روی بلال
۷. نیگروسپورا (Nigrospora)
مایکوتوکسین تولیدشده: هیچ
شرایط مساعد: ذرت آسیبدیده
علائم و نشانهها: هاگهای سیاه، میسیلیوم خاکستری، بلال خردشده
۸. کلادوسپوریوم (Cladosporium)
مایکوتوکسین تولیدشده: هیچ
شرایط مساعد: هوای مرطوب نزدیک به زمان برداشت
علائم و نشانهها: دانههای سبز تیره تا سیاه
راهکارهای مدیریت ریسک:
۱. مدیریت بقایای گیاهی
عوامل قارچی در بقایای ذرت زنده میمانند. تناوب ذرت با محصولات غیرمیزبان (مانند سویا) و انجام شخم مناسب، اولین گام مؤثر برای کاهش خطر است. همچنین گندم نیز میزبان برخی قارچها مانند *Fusarium graminearum* است.
۲. انتخاب بذر (هیبرید مقاوم)
هیچ هیبریدی کاملاً مقاوم نیست، اما برخی نسبت به دیگران حساسیت کمتری دارند. ترکیب مدیریت بقایا با هیبرید نیمهمقاوم، یک استراتژی هوشمندانه است.
۳. استفاده از قارچکشها
برخی قارچکشهای برگی برای کنترل پوسیدگی خوشه، در مرحله ابریشمی (R1) مؤثرترند. هارپ میگوید: «قارچکشها زمانی ارزشمندند که پیشگیرانه استفاده شوند. اگر بیماری بروز کند، قارچکش فقط جلوی پیشرفت را میگیرد و نمیتواند خسارت قبلی را جبران کند.» در صورت نگرانی از لکه قیری (بیماری اواخر فصل)، از قارچکش با ماندگاری بیشتر یا زمان مصرف R1 تا R3 استفاده کنید.
۴. شرایط آب و هوایی و شناسایی به موقع
بارندگی و رطوبت مداوم در زمان ابریشمی شدن ذرت (گردهافشانی)، خطر پوسیدگی خوشه را افزایش میدهد. بازدید از مزارع در هفتههای منتهی به برداشت و جداسازی برگهای بلال برای بررسی تغییر رنگ و کپک، ضروری است.
۵. آزمایش مایکوتوکسین
CPN توصیه میکند در صورت مشاهده حداقل ۱۰٪ کپک در مزرعه یا برای تغذیه دام، غلات را آزمایش کنید. یک نمونه نماینده (حداقل ۴.۴ پوند) از چندین نقطه جمعآوری شود. میتوان از کیتهای تست سریع یا ارسال به آزمایشگاه حرفهای استفاده کرد. برای انتخاب بهترین روش، با مرکز ترویج محلی هماهنگ شوید.
۶. حفظ کیفیت غلات در حین و پس از برداشت
– برداشت زودهنگام مزارع پرخطر (حتی با رطوبت بالاتر و سپس خشککردن)
– تنظیم کمباین برای جدا کردن دانههای سبک و قطعات شکسته با باد
– خشککردن سریع غلات آلوده تا رطوبت کمتر از ۱۳٪ و خنکسازی تا دمای ۳۰ درجه فارنهایت (حدود ۱- درجه سلسیوس) برای محدود کردن رشد قارچ
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، با وجود فقدان درمان قطعی، اتخاذ راهبردهای یکپارچه شامل تناوب زراعی، انتخاب هیبرید مقاوم، مصرف پیشگیرانه قارچکش، پایش مزرعه و آزمایش مایکوتوکسین، میتواند خسارت ناشی از پوسیدگی خوشه را به حداقل رسانده و از سود شما محافظت کند.
